Saoedi-Arabië gebruikt Belgische wapens in Jemen

Belgische wapens en militaire technologie spelen een grotere rol in Jemen dan eerder bekend was. Saoedi-Arabië zet Belgische wapens en technologie in bij grond- en luchtoperaties. Dat ontdekte het onderzoeksproject #BelgianArms, een samenwerking tussen het onafhankelijke mediahuis Lighthouse Reports, onderzoeksplatform Bellingcat, de VRT, Knack en Le Soir.

Het team maakte bij het onderzoek gebruik van publiek toegankelijke data, overheidsdocumenten en sociale media. Bronnen van sociale media werden gelokaliseerd en gecontroleerd op hun waarachtigheid. In twee video’s uit 2016 en 2017 beschiet de Saoedische Nationale Garde posities van de Houthi-rebellen. De Garde gebruikt daarvoor LAV-25 Piranha-pantserwagens, die sinds 2015 zijn uitgerust met Belgische tankkanonnen. Het project kon de gevechten dankzij satellietbeelden situeren in Al Raboah, op de grens tussen Saoedi-Arabië en Jemen. Ook de munitie waarmee de Garde de Houthi's bestookt, wordt exclusief geproduceerd door Mecar, een munitiebedrijf nabij Nijvel. Tussen 2015 en 2016 kocht Saoedi-Arabië voor 160 miljoen euro aan Belgische munitie.

Belgische technologie 
#BelgianArms vond ook bewijzen dat Saoedi-Arabië in België geproduceerde FN F2000-geweren gebruikt. Dat zijn volautomatische geweren die enkel in België worden geproduceerd. Saoedi-Arabië bestelde in 2005 zo 55.000 F2000's via het Foreign Military Sales-programma, waarmee het Amerikaanse ministerie van Defensie bevriende regimes bewapent. FN Herstal heeft een Amerikaanse afdeling en kan daar zo aan deelnemen. Ook de Houthi's verspreidden in maart vorig jaar zelf beelden van hoe F2000-geweren werden buitgemaakt bij een aanval op een Saoedisch commandopost. Ook de door Saoedi-Arabië in Jemen ingezette Eurofighter Typhoon-straaljagers en het tankvliegtuig Airbus A330 MRTT gebruiken Belgische technologie. Voor de Eurofighter gaat het om Vlaamse radarapparatuur, bij de Airbus om Vlaamse LCD-schermen.

Goedkeuring Waalse regering
De Waalse regering keurde de licenties goed voor vuurwapens, munitie en tankkanonnen. De regering haalde aan dat de bedrijven enkel aan de Saoedische Nationale Garde leverden. Waals minister-president Willy Borsus (MR) zei vorig jaar dat die Garde "op geen enkele manier militaire operaties buiten Saudi-Arabië uitvoert". #BelgianArms ontdekte dus dat soldaten van de Garde zelf uitpakken met hun aanwezigheid in Jemen. Borsus reageerde niet op de vragen van het onderzoeksproject.

Sinds de moord op de Saoedische journalist Jamal Khashoggi in oktober 2018 leverde Wallonië wel geen exportvergunningen meer af voor Saoedi-Arabië. Toch is de wapenexport niet gestaakt. Uit veiligheidsrapporten van de Antwerpse haven, die #BelgianArms kon inkijken, blijkt dat er sinds de moord op Khashoggi nog minstens drie munitietransporten plaatsvonden. Ook Belgische pantservoertuigen in Bahrein werden ingezet om betogingen met geweld op te breken. Belgische vuurwapens zijn ook talrijk aanwezig bij de Mexicaanse drugskartels, zoals het pistool Five-SeveN van FN Herstal dat er bekend staat als "flikkendoder".

Actie
Amnesty International vraagt een parlementaire onderzoekscommissie. Volgens de mensenrechtenorganisatie schendt het Waals Gewest zijn eigen wetgeving door wapenuitvoer toe te staan aan een land dat oorlogsmisdaden pleegt. "Willy Borsus heeft altijd verzekerd dat de Nationale Garde geen militaire operaties buiten Saoedi-Arabië uitvoert en dat er dus geen risico zou zijn dat de Waalse wapens tegen de Jemenitische bevolking worden ingezet", zegt Philippe Hensmans, directeur van de Franstalige vleugel van Amnesty België. Ook de partij Groen meent dat er een embargo moet komen op de wapenuitvoer naar Saoedi-Arabië.